Παρέμβαση του Χάρη Καστανίδη στην ημερίδα του ΚΙΝΗΜΑΤΟΣ ΑΛΛΑΓΗΣ , «Κράτος και Αυτοδιοίκηση», 4.7.2018

Παρέμβαση Χάρη Καστανίδη

Το διοικητικό σύστημα και η αντιμετώπιση των παθογενειών του υπήρξε ανέκαθεν αντικείμενο μεγάλου ενδιαφέροντος στη δημόσια ζωή της χώρας.

Από την εποχή της εκθέσεως Βαρβαρέσου «Επί του οικονομικού προβλήματος της χώρας» μέχρι σήμερα, διατυπώθηκαν πολλές ενδιαφέρουσες και, συχνά, ριζοσπαστικές προτάσεις για την επίλυση του ελληνικού διοικητικού προβλήματος. Δεν ήταν λίγες, επίσης, οι απόπειρες διοικητικών αλλαγών. Τα αποτελέσματα, μετά από 65 χρόνια δοκιμών και προσπαθειών, ήταν πενιχρά και οριακής απόδοσης.

Παρά τις επί μέρους επιτυχίες, η γενική εικόνα για την επάρκεια της διοίκησης παραμένει άκρως προβληματική, γεγονός οφειλόμενο σε διάφορους λόγους, που αναδεικνύονται παρακάτω, από την περιγραφή των θεμελιωδών προϋποθέσεων για την επιτυχία μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής για τη διοικητική μεταρρύθμιση.

Κατά περίεργο τρόπο, στη διάρκεια της θυελλώδους κρίσης που ενέσκηψε στον τόπο μας τα τελευταία χρόνια, ασχολούμαστε ετεροβαρώς με τα δημοσιονομικά και χρηματοοικονομικά θέματα, δηλαδή με τα επιφαινόμενα της κρίσης και όχι με τις αιτίες της, όπως είναι η κατάσταση της Διοίκησης, της Δικαιοσύνης, η λειτουργία του πολιτικού συστήματος, του εκπαιδευτικού συστήματος ή το παραγωγικό υπόδειγμα.

Αν επιθυμούμε να διαμορφώσουμε σοβαρές προϋποθέσεις για την έξοδο της Ελλάδας από την κρίση, πρέπει να επανέλθει επειγόντως στην ημερήσια διάταξη των υποχρεώσεών μας το διοικητικό πρόβλημα, με στόχο τη διαμόρφωση μιας ολοκληρωμένης εθνικής στρατηγικής για τη ριζοσπαστική αλλαγή της διοίκησης.

Μια ολοκληρωμένη στρατηγική διοικητικών μεταρρυθμίσεων προϋποθέτει:

Α) Την ύπαρξη αποφασισμένης πολιτικής ηγεσίας να επιφέρει τις αναγκαίες αλλαγές, χωρίς υπολογισμό του πολιτικού κόστους, στον οποίο οδηγεί η πατροπαράδοτη διαχείριση των πελατειακών σχέσεων.

Β)Την υιοθέτηση του κανόνα της συνεχούς διοικητικής μεταρρύθμισης, έναντι της επικρατούσας πρακτικής των ασυνεχών και αποσπασματικών παρεμβάσεων. Τούτο σημαίνει εθνική συνεννόηση και σχεδιασμό σε βάθος χρόνου, ώστε να αποφεύγονται ανατροπές από κυβέρνηση σε κυβέρνηση, ακόμη και από υπουργό σε υπουργό της ίδιας κυβέρνησης.

Γ)Την επιβολή, σε κάθε στάδιο, μια κρίσιμης μάζας μεταβολών, που δεν θα αδρανοποιούνται και αλλοιώνονται υπό το καταθλιπτικό βάρος της υπάρχουσας θεσμικής και γραφειοκρατικής αδράνειας.

Υπό τις προϋποθέσεις αυτές, οι αναγκαίες μεταρρυθμίσεις δεν μπορεί να αφορούν μόνο την Αυτοδιοίκηση, αλλά ταυτοχρόνως και την Κεντρική Διοίκηση. Αλλιώς το αποτέλεσμα θα είναι εξαιρετικά αμφίβολο.

Οι βασικοί στόχοι (και όχι η πλήρης απαρίθμησή τους) ενός συνεκτικού εθνικού σχεδίου για τη διοικητική μεταρρύθμιση είναι:

  • Η κεντρική διοίκηση μετασχηματίζεται σε επιτελικό στρατηγείο, με ευθύνη τη διαχείριση των εθνικών υποθέσεων (φορολογία, άμυνα, δικαιοσύνη, δημόσια τάξη κ.λπ.) και τον σχεδιασμό όλων των άλλων πολιτικών του κράτους .Οι επιτελικές αυτές αρμοδιότητες ανατίθενται σε μικρό αριθμό διευθύνσεων, οι οποίες και θα αποτελούν στο εξής, μόνες αυτές, τον διοικητικό μηχανισμό του κάθε υπουργείου. Οι εν λόγω διευθύνσεις θα στελεχώνονται με προσωπικό υψηλών  προσόντων –και αντίστοιχων αμοιβών– που θα προσλαμβάνονται με ανοιχτό διαγωνισμό, συνυπολογιζομένης πάντως της διοικητικής πείρας των ήδη υπηρετούντων στον ευρύτερο δημόσιο τομέα στελεχών.
  • Όλες ανεξαιρέτως οι εκτελεστικές αρμοδιότητες της διοίκησης μεταβιβάζονται στους δύο βαθμούς αυτοδιοίκησης και στις καθ’ ύλην αποκεντρωμένες δομές.
  • Για να ασκηθούν ουσιαστικά οι αρμοδιότητες των δήμων και των περιφερειών πρέπει να επιλυθεί οριστικά το θέμα της οικονομικής αυτοτέλειας των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Για το σκοπό αυτό, αναθεωρείται σταδιακά το σύστημα των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων και ενισχύεται με την ένταξη σε αυτό πρόσθετων πόρων , όπως π.χ. ο φόρος για την ακίνητη περιουσία. Το κλειδί, όμως, για την αυτοτέλεια των Ο.Τ.Α είναι η βαθμιαία φορολογική αποκέντρωση και η απόκτηση από αυτούς ίδιων μηχανισμών βεβαίωσης και είσπραξης εσόδων.
  • Δημιουργείται Ταμείο Συνοχής για τους αδύνατους κυρίως δήμους των νησιωτικών και ορεινών περιοχών. Λειτουργούν μητροπολιτικοί δήμοι στα τρία μεγάλα πολεοδομικά συγκροτήματα.
  • Ο έλεγχος νομιμότητας στους ΟΤΑ ασκείται από ανεξάρτητη αρχή και συγκεκριμένα από τον Ελεγκτή νομιμότητας, όπως αυτός προβλέπεται από το νόμο για τον ‘’Καλλικράτη’’.
  • Ενισχύεται η ενδοδημοτική-ενδοπεριφερειακή αποκέντρωση, καθώς και η λειτουργία των συλλογικών δομών της αυτοδιοίκησης. Δημιουργείται, γι αυτό, Γενικό Συμβούλιο ανά περιφερειακή ενότητα, με τη συμμετοχή των περιφερειακών συμβούλων και των δήμων της συγκεκριμένης περιφερειακής ενότητας. Το Γενικό Συμβούλιο γνωμοδοτεί για τα μείζονα, τουλάχιστον, θέματα πριν από κάθε συνεδρίαση του περιφερειακού συμβουλίου.
  • Επιταχύνονται τα δημόσια έργα πληροφορικής, ώστε να εισαχθούν οι νέες τεχνολογίες σε όλο το εύρος του διοικητικού συστήματος και να γίνει πραγματικότητα η Δημόσια Διοίκηση χωρίς σύνορα. Προτεραιότητα θα δοθεί στη διασύνδεση των βασικών πληροφοριακών συστημάτων του Δημοσίου ( Taxis, Ασφαλιστικά Ταμεία, Δημοτολόγιο, Κτηματολόγιο, Ληξιαρχείο, Αστυνομία ).
  • Επεκτείνονται οι ηλεκτρονικές προμήθειες σε όλο το φάσμα του δημόσιου τομέα και καθιερώνεται η ψηφιακή υπογραφή παντού στο Δημόσιο.
  • Απλοποιείται και επεκτείνεται η διενέργεια ηλεκτρονικών συναλλαγών των πολιτών και των επιχειρήσεων με το Δημόσιο. Οι ηλεκτρονικές συναλλαγές αφορούν κυρίως την έκδοση πιστοποιητικών και βεβαιώσεων, χωρίς τη φυσική παρουσία του ενδιαφερομένου. Για τη διευκόλυνση των ηλεκτρονικών συναλλαγών, θα δημιουργηθεί για κάθε συναλλασσόμενο ηλεκτρονική θυρίδα, όπου θα αποθηκεύονται τα έγγραφα που χρειάζονται για τις συναλλαγές του και από όπου θα αντλούνται τα απαραίτητα στοιχεία από τις αρμόδιες για κάθε συναλλαγή υπηρεσίες.
  • Δημιουργείται κέντρο δεδομένων σε κάθε Περιφέρεια, που θα εξυπηρετεί και τους δήμους που υπάγονται στη χωρική της αρμοδιότητα. Στόχος είναι η εξοικονόμηση ενέργειας, υπολογιστικών και ανθρώπινων πόρων.
  • Ενοποιούνται τα υπάρχοντα πληροφοριακά συστήματα των δήμων και των περιφερειών σε ένα ενιαίο πληροφοριακό σύστημα, με στόχο να παρέχονται ενιαίες και ολοκληρωμένες υπηρεσίες στους πολίτες.
  • Καθιερώνονται και εφαρμόζονται στην πράξη οι αρχές της αξιολόγησης και της κινητικότητας για όλους τους δημόσιους λειτουργούς. Το έργο της αξιολόγησης ανατίθεται σε εξωτερικούς προς τη διοίκηση αξιολογητές και γίνεται με αντικειμενικά και μετρήσιμα κριτήρια που προτείνει το Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης. Η αρχή της κινητικότητας συνδυάζεται με την δημιουργία διϋπουργικών κλάδων προσωπικού στη δημόσια διοίκηση.
  • Οι θέσεις ευθύνης στελεχώνονται με βάση τα αξιοκρατικά κριτήρια του ν. 3839/2010, νόμος που πρακτικά εν εφαρμόσθηκε ποτέ.
  • Αίρεται η μυστικότητα και καθιερώνεται η δημοσιότητα στις συνεδριάσεις των υπηρεσιακών συμβουλίων. Η σύνθεση των υπηρεσιακών συμβουλίων δεν μπορεί πλέον να απαρτίζεται κατά πλειοψηφία από υπηρεσιακούς παράγοντες.
  • Τα Κέντρα Εξυπηρέτησης Πολιτών μετατρέπονται σε ολοκληρωμένα διοικητικά κέντρα για τη διαχείριση όλων των υποθέσεων των πολιτών.
  • Καθιερώνεται η αρχή της εμπιστοσύνης της δημόσιας διοίκησης προς τους πολίτες και τις επιχειρήσεις. Με βάση την αρχή αυτή, αντικαθίστανται τα προαπαιτούμενα για πολλές διοικητικές πράξεις πιστοποιητικά και βεβαιώσεις με την απλή υπεύθυνη δήλωση του πολίτη. Σε περίπτωση ψευδούς δήλωσης επιβάλλονται αυστηρές ποινές. Η κατάργηση του προληπτικού συστήματος ελέγχων ως προς την παροχή διοικητικών αδειών και η αντικατάστασή του με αυστηρούς κατασταλτικούς ελέγχους  θα βοηθήσει να απεμπλακεί το διοικητικό μας σύστημα από  γραφειοκρατικές καθυστερήσεις αλλά και από σημαντικές εστίες συναλλαγής και διαφθοράς.

 

 

 

 

Advertisements
Αρέσει σε %d bloggers: